Hergé Genootschap

By wUKnGPTpayday loans uk

Verzamelaars van Kuifjevertalingen opgelet!

Er bestaan een paar sites waar een vrijwel compleet overzicht te vinden is van alle vertalingen van Kuifjealbums.

De meest uitgebreide is de site die thans wordt beheerd door Jacques Bonnaric, maar ooit werd opgebouwd door Bruno Voeten. De site heeft als adres: www.intertintin.com.

Andere interessante sites over dit onderwerp zijn:

http://www.tintinolangues.be/ (dit is de site van Patrick Baert)

http://users.telenet.be/tintin/tabelwordtintin.htm (dit is de site van Jos van Impe)

http://www.tintinlanguages.nl/ (dit is de site van Floor de Graaf)

Op deze sites vind je afbeeldingen van alle albums; bij de eerstgenoemde site zie je van een bepaalde taal ook alle uitgevers en - indien relevant - van een uitgever verschillende versies.

Uit de sites valt op te maken dat Kuifje inmiddels in 92 talen is verschenen[1].

Het is echter niet eenvoudig om uit te zoeken in hoeveel talen een album zoals Tibet of De Blauwe Lotus is uitgekomen. En welk album is het meest vertaald?

Samen met Floor de Graaf en Stijn Verbeek heb ik in Excel een overzicht gemaakt van alle versies, bij alle uitgevers. De site intertintin.com ligt aan dit onderzoek ten grondslag. Aan de hand van dit overzicht krijg je een goed beeld van de vertalingen. We gaan niet in op de waarde van de albums; daar is het schema niet op gericht (wie weet in de toekomst wel ...)

Het Excel sheet is hier te bekijken,

Er liggen diverse keuzen aan het sheet ten grondslag, bijvoorbeeld “wat is een taal?” Is het “Amerikaans” van de Verenigde Staten een andere taal dan “Engels”? Hetzelfde geldt voor het verschil tussen het Portugees uit Portugal en dat uit Brazilië.

Allemaal relevante vragen, maar laat ik eerst uitleggen hoe jullie het sheet kunnen gebruiken.

Het is handig als je nu eerst het document opent.

Op de rijen van de tabel staan de talen en de uitgevers; in de kolommen staan de albums. In de cellen staat het jaar van de eerste druk.

Dus, “1987” geeft aan dat de eerste druk in 1987 plaats vond. “1900” betekent dat wij weten dat het boek bestaat, maar het jaar van de 1^e druk is niet bekend. Een leeg vakje geeft aan dat wij denken dat het album niet bij die uitgeverij is verschenen.

Als ik zelf met het sheet ‘werk’ – bijvoorbeeld om mijn eigen verzameling bij te werken - , maak ik eerst een print op ‘liggend’ A-3 formaat. Ik print het schema op vier A-3 tjes. In Excel kun je het ook op één pagina printen, maar dan zijn de letters en cijfers zo klein dat ze niet meer leesbaar zijn.

Daarna teken ik op de print mijn albums aan en die verwerk ik daarna weer in het schema.

In mijn eigen exemplaar van het sheet kleur ik de vakjes groen als ik van het album een 1^e druk heb; ik geef ze een ander kleurtje als ik een andere druk heb. Dat is één manier, maar ieder kan natuurlijk doen wat hij wil.

Na deze globale uitleg volgen nog wat bijzonderheden.

De talen

Wij gaan niet in discussie over de vraag of het Portugees uit Portugal een andere taal is dan dat uit Brazilië. Wij hebben Portugees en Braziliaans als twee talen geteld, maar als iemand een andere keuze wil maken: ga je gang! Voor het schema maakt het niet uit. Hetzelfde geldt voor andere discussiepunten (zie later in de toelichting); wij moeten pragmatisch wat keuzen maken, maar het schema biedt de flexibiliteit dat iedereen onderdelen schrapt of toevoegt.

Uitgevers

In beginsel krijgt een “andere uitgever” altijd een aparte vermelding.

Als in Italië het eerste album van uitgever del Duca is en de volgende albums van Gandus, staat Gandus op een nieuwe regel.

Er zijn echter veel voorbeelden waarbij een uitgever werd overgenomen door een ander concern, waardoor de naam veranderde. Zo werd in Brazilië Flamboyant overgenomen door Record. Toch zien wij Record als een andere uitgever dan Flamboyant. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor Illustrationsforlägeten Carlsen IF, in Zweden. Is er dan sprake van een andere uitgever of van dezelfde, onder een andere vlag?

Het is bij dit onderwerp moeilijk om consequent te zijn. In de praktijk maken we ook gebruik van het criterium “ziet het boek er anders uit dan de andere editie?”

Versies

Als vervolg op de hierboven genoemde afweging gaat het bijvoorbeeld om de vraag of de reeks ‘linnen ruggen’ een aparte vermelding verdient. Voor verzamelaars van Nederlandstalige albums een speciaal verzamelgebied! Over het algemeen krijgen soft en hard covers een aparte vermelding; de ‘linnen ruggen’ staan ook op een aparte rij[2].

Maar we hebben de gebrocheerde albums van Casterman niet een aparte vermelding gegeven. Hierover kan ik slechts zeggen: als je het belangrijk vindt om toch ook de gebrocheerde boeken een eigen rij te geven: doe het! insert row in Excel en je probleem is opgelost!

Nog een voorbeeld: ik heb de Papiamentu vertaling van De Zaak Zonnebloem twee keer opgevoerd: 1x de hardcover, 1x de softcover. Maar van de softcover bestaan 2 versies: die voor de leden van het Hergé Genootschap en die voor de schoolkinderen van Curaçao. In de toelichting staat dat verschil vermeld, maar er is niet een aparte ‘cel’ voor opgenomen.

Filmalbums

Op de genoemde sites wordt geen aandacht besteed aan de filmavonturen van Kuifje[3]. Persoonlijk vind ik dat jammer en heb dus ook kolommen aangemaakt voor deze boeken. Veel vertalingen van deze albums heb ik echter niet, dus ik hoop en verwacht dat jullie nog wel wat kunnen aanvullen.

Jo, Suus en Jokko, Kwik en Flupke en Leo en Lea

Voor deze albums geldt hetzelfde als voor de filmalbums: geen weergave op de genoemde sites. Toch zijn ook deze boeken wél in het schema opgenomen.

Dubbelalbums

Dubbelalbums (vaak ook ‘omnibus’ genoemd) worden ook opgenomen in het sheet. Bedenk dat één boek – met twee verhalen – twee keer in het schema staat genoteerd. Je kunt in het schema echter niet opmaken welke combinatie het boek betreft. Op de site zelf is dat meestal wel af te lezen. In detelling van het aantal albums wordt een omnibus dus 2x geteld.

Bij het opmaken van het schema merkten we dat het erg moeilijk is een goed overzicht te geven van de Nederlandstalige dubbelalbums.

Het lastige hierbij is dat sommige boeken speciaal werden uitgebracht voor een “boekenclub”, maar dat het niet altijd herkenbaar is voor welke club en wanneer. De dubbelalbums voor Hema en Vroom&Dreesmann zijn goed herkenbaar, maar die voor de ECI, Boek en Plaat en Club Center zijn niet altijd te onderscheiden van albums die door Casterman werden uitgebracht voor de reguliere boekhandel.

In de catalogus van Hans Matla wordt het onderscheid vrij duidelijk gemaakt, maar in dat overzicht zijn minder albums opgenomen dan op de site Intertintin.com. Misschien kan één van de leden van het HG eens een compleet overzicht maken van de dubbelalbums?

Landen en talen

Het schema richt zich op landen én talen. De indeling naar landen is die, zoals wordt gebruikt op de site van Jacques Bonnaric, Intertintin.com. Dat is de hoofdindeling.

Binnen het onderdeel ‘Frankrijk’ kom je allerlei dialecten tegen die daar gesproken worden. Bijvoorbeeld Bretons, Corsicaans of Occitan.

Maar de meeste Franstalige albums staan bij België, omdat daar de albums oorspronkelijk vandaan komen. Als er echter een bepaalde versie speciaal voor de Franse markt werd gemaakt – bijvoorbeeld voor het benzinemerk Total of voor Le Figaro - staat die versie onder Frankrijk.

Dit verschijnsel komen we ook tegen bij België en Nederland. Alle Nederlandstalige albums voor de Belgische en Nederlandse markt, staan onder België. Edities die met name voor de Nederlandse markt werden uitgebracht (bijvoorbeeld de hierboven genoemde dubbelalbums) staan onder Nederland.

Nog een voorbeeld: door de Spaanse uitgever Del Prado en de Italiaanse uitgever DeAGOSTINI is er een Franstalige én een Engelstalige editie uitgebracht voor respectievelijk Spanje en Italië. Deze reeksen zijn te vinden bij de landen Spanje en Italië, maar in de kolom “taal” staan ze onder Frans en Engels.

Ook hier hebben we geprobeerd consequent te zijn, maar we realiseren ons dat dat niet altijd mogelijk is.

Piraten

Horen piratenedities in het schema? Er is voor gekozen deze boeken wél op te nemen. In de toelichtende kolom staat aangegeven dat het een pirateneditie betreft.

We hebben niet alle piratenedities meegenomen. Zo bestaan er binnen het Nederlandse taalgebied diverse piratenedities van Sovjets. Die zijn niet opgenomen.

Op de Chinese markt bestaan wel 10 verschillende niet-geautoriseerde uitgevers. Op de site intertintin.com staat een aparte link naar een site over Chinese piraten. Wij hebben er voor gekozen om één reeks op te nemen, en wel de reeks die bij de meeste verzamelaars bekend is: de kleine zwart/wit boekjes waarbij één verhaal in twee delen werd gedrukt.

Van de Turkse piraten hebben we diverse reeksen in het schema opgenomen.

Formaat

Het standaardformaat van de albums is A-4. Een afwijkend formaat wordt in de toelichtende kolom vermeld.

De zwarte Rotsen

Van De zwarte Rotsen bestaan twee versies; de oorspronkelijke en de hertekening van 1965. Deze hebben in het schema elk een eigen kolom.

Boeken en tijdschriften

Op de site van Jacques Bonnaric staat per land ook aangegeven in welke tijdschriften Kuifje is gepubliceerd. Inmiddels staan er ruim 200 genoemd.

In ons schema beperken we ons tot de boeken – dat is al omvangrijk genoeg!

Sortering van het schema

De hoofdindeling van het schema is die naar land van uitgifte.

Excel maakt het mogelijk om ook naar bijvoorbeeld taal te sorteren.

In de kolom “volgorde chronologie” zijn de talen chronologisch (jaar dat er voor het eerst een album uitkwam) weergegeven. Als je een beetje handig bent met Excel kun je het schema op diverse manieren sorteren: naar land (= huidige indeling), naar taal of chronologisch (= kolom volgorde chronologie). NB: doordat er veel ‘lege rijen’ in het schema staan, zal de layout na sortering anders worden.

Service voor Franstalige verzamelaars

In het schema is ook een kolom toegevoegd met de taal, zoals die in het Frans wordt genoemd.

Leuk voor Franstalige verzamelaars die in dit schema zijn geïnteresseerd. Maar ook nuttig voor ons zelf. Af en toe kom je namelijk op sites alleen de Franse benamingen van talen tegen, die niet voor iedereen herkenbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan:

Gallo (= Gallo, Frankrijk; een Romaanse taal die in het oosten van Bretagne wordt gesproken), Gallicien (= Galicisch, uit Galicië / Spanje; in het Spaans wordt dit ‘Gallego’ genoemd) en

Gallois (Welsh, dit is een Keltische taal die in Wales wordt gesproken).

Deze talen moeten niet verward worden met het Gallisch, de oude Keltische taal die ten tijde van Asterix – de Galliër - in Frankrijk werd gesproken.

Afbeelding hierboven: in Frankrijk worden circa 40 dialecten gesproken; de Tintin-vertalers kunnen voorlopig hun lol op! Het ‘Gallo’ is te vinden ten oosten van het Bretons.

Statistieken (I)

Aantal talen

In “onze” telling komen we uit op 92 vertalingen.

Vertalingen waar niet iedereen het over eens is dat ze meegeteld moeten worden zijn:

• Engels vs Amerikaans
• Portugees vs Braziliaans
• Armenie: west vs oost
• China: Peoples Republic vs Hong Kong vs Taiwan.

Bij een krappe definitie kom je dus uit op 87 vertalingen.

Op de site van Patrick Baert staat de teller op 91. Hij neemt – net zoals wij – ook Portugees en Portugees uit Brazilië als twee talen mee, idem Armeens – oost en west – en hij onderscheidt twee Chinese taalgebieden. Amerikaans wordt niet meegeteld, maar hij maakt wel onderscheid tussen Servisch en Servo-kroatisch. Die publicaties zien er weliswaar verschillend uit (gebruik van Latijnse letters versus cyrillische), maar het lijkt er op dat het alleen een schrijfwijze is, niet een aparte taal.

De grafiek maakt duidelijk dat de groei in vertalingen reusachtig is; vele nieuwe projecten zijn onderweg!

Statistieken (II):

Totaal aantal versies (= in verschillende talen, bij verschillende uitgevers, verschillende versies) Kuifje                                                 2.765

Jo, Suus en Jokko:                                114

Kwik en Flupke:                                     173

Leo en Lea:                                             14

De drie albums met de meeste versies:

Het geheim van de Eenhoorn              151

De Schat van Scharlaken Rackham               142

De Sigaren van de Farao                     141

De drie albums met de meeste vertalingen:

De Juwelen van Bianca Castafiore       48

Het geheim van de Eenhoorn               46

De Krab met de Gulden Scharen          45

Toelichting: bij het aantal vertalingen wordt een album – per taal – slechts eenmaal geteld. Bij het aantal versies worden van een album alle versies meegeteld.

Statistieken (III):

De laatste jaren komen er steeds meer vertalingen beschikbaar, maar de meeste ervan publiceren slechts 1 of 2 albums.

We hebben een grafiekje gemaakt met daarin het chronologisch verloop van de vertalingen, met per taal het aantal vertaalde albums. We beginnen links met Frans en eindigen rechts met het Creool van Mauritius. Duidelijk zichtbaar is dat bij de oudste vertalingen vrijwel elk album vertaald is en dat de laatste jaren er slechts ‘singles’ verschijnen. De letters onder de grafiek zijn vrij klein om te lezen, maar het gaat meer om de vorm van de grafiek.

Kijk ook naar het onderstaande overzichtje, van de 92 talen / per taal het aantal albums.

> 20 albums:              28

15 t/m 19 albums:        3

10 t/m 14 albums:        5

 5 t/m 9 albums:           8

 3 of 4 albums:             7

1 of 2 albums:            41

Verzamelaars en verzamelaars

Sommige verzamelaars van ‘vertalingen’ beperken zich tot één album. Als je bijvoorbeeld een Tibetverzamelaar bent, ben je na 38 albums klaar. Anderen willen van elke taal tenminste één album hebben. Sinds juli 2009 staat de teller op 92, dus ook dat is redelijk overzichtelijk.

Het wordt al wat meer als je van elke taal, elk album (ongeacht druk) wilt hebben. Dan ben je met 914 albums bij de eindstreep.

Wil je echt compleet zijn – elk album, elke taal, elke uitgever - en in de voetsporen van Bruno Voeten en Jacques Bonnaric treden, dan ben mag je rekenen op 2.765 Kuifjealbums. We hebben het dan nog niet over 1^e of latere drukken.

Zoals ik al eerder schreef, vind ik dat de filmalbums, Jo, Suus en Jokko, Kwik en Flupke en Leo en Lea er ook bijhoren. Het schema laat zien dat ik mijn borst kan natmaken; 3.066 albums! Och, je moet iets hebben om naar uit te zien!

Onderhoud van de site

Op het moment dat de inkt van dit verhaal droog is en ik het bestand via de mail verstuur, is het overzicht alweer achterhaald. Een nieuwe taal, een nieuwe editie, een foutje, een aanvulling ….

Wij verwachten – en hopen! - dat het schema veelvuldig wordt aangepast. Als jullie er mee bezig gaan, zal je ontdekken dat wij toch iets over het hoofd hebben gezien.

Wij zullen proberen het schema up to date te houden en nieuwe versies op de site zetten.

Tegelijk zullen we vermelden wat de mutaties zijn t.o.v. de vorige versie(s).

Veel plezier met het gebruik van het schema. Gaarne alle op- en aanmerkingen naar het mailadres van Potverpillep@p: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien. .

Jan Aarnout Boer