Ledendag 2015 Gorinchem in teken van hèt proces

door Jacques Heemskerk

Auteur: Hans Bijman

Nieuwe bom onder het werk van Hergé door Arabische beeldvorming?

De traditionele Ledendag van ons Hergé Genootschap heeft op zondag 7 juni jl. zoals gebruikelijk  weer plaatsgevonden in het Hotel Gorinchem te Gorinchem. Het was in meer dan één opzicht  een stralende dag. In de allereerste plaats vanwege een uitbundig zonnetje en in de tweede plaats  door de louter stralende gezichten van de mensen die deze dag bezochten.
Die vrolijke gezichten werden uiteraard veroorzaakt  door de positieve uitspraak van het  Arrest, die anderhalve week daarvoor had  plaatsgevonden. De betrokken bestuursleden  mochten stuk voor stuk de felicitaties in ontvangst  nemen en hier en daar werd druk gediscussieerd over de uitslag en de eventuele gevolgen  daarvan.
Daarnaast was er een redelijk druk programma,  zodat na de formele opening een aanvang kon  worden gemaakt met het dagprogramma. Doorlopend was er – zoals gebruikelijk – de beurs. Het verbaast mij iedere keer weer dat zoveel standhouders  het de moeite waard vinden om deze  dag met hun stand op te sieren. Alhoewel de belangstelling naar Genootschapbegrippen heel  goed was – plm. 70 mensen – is het naar beursbegrippen natuurlijk niet bijster druk. Het aanbod  is behoorlijk divers en iedere bezoeker vindt altijd wel weer iets van zijn gading. Maar veel waardering dus voor de standhouders.

De Quiz

Afbeeldingsresultaat voor luc turkenburgLuc Turkenburg had naar aanleiding  van de belangstelling in het verleden  gemeend de opzet iets te moeten wijzigen*. Of het kwam door die gewijzigde opzet, waardoor een aantal leden dacht misschien een kans te maken weet ik niet, maar het aantal deelnemers was in ieder geval verdubbeld.
Tijdens de bekendmaking van de uitslag uitte Luc toch zijn twijfels. Had hij het toch weer te moeilijk gemaakt? Nummer 4 had van de 29 vragen er 16 goed, Nummer 3: Hans Bijman – 25 vragen goed, nummer 2: Theo Lensen – 28 vragen correct en op nummer 1: Jan Aarnout Boer 29 vragen goed, dus 0 fouten! Interessant dat Jan Aarnout Boer dus de quiz voor het volgende jaar in elkaar mag draaien. We zijn natuurlijk zeer benieuwd, alhoewel het resultaat de toets der kritiek zeker zal kunnen doorstaan.
Immers, was Jan Aarnout in het verleden niet ooit degene die de eerste aanzet gaf tot dit hersenbrekende vragenspel…?

Na het quiz-intermezzo nam de voorzitter Jan Aarnout Boer het woord. De overwinning op Moulinsart werd nog even gememoreerd met daaraan gekoppeld een passende toast om het moment te vieren. De champagne(!) werd binnengebracht.
Het gaf de bijeenkomst een feestelijk tintje!

Kuifje en de vliegtuigen

Het was oorspronkelijk de bedoeling geweest de thema-Sapperloot! over de vliegtuigen in Kuifje uit te geven tijdens de Algemene Ledenvergadering in het Aviodrome te Lelystad. Het project bleek echter zo arbeidsintensief dat het in eerste instantie werd uitgesteld tot vandaag, de ledendag. Maar ook deze datum bleek niet haalbaar. De samenstellers, vader en zoon Van der Vorst hebben er zoveel werk van gemaakt dat het project opnieuw enige vertraging heeft opgelopen. De presentatie wordt nu verwacht rond eind juni, begin juli. Ton Mackaaij gaf namens de samenstellers een beknopt overzicht
van de wijze waarop het boekwerkje is samengesteld. Dat het veel werk was, blijkt wel uit de uiteindelijke omvang: 80 pagina’s op A4 formaat! We zijn zeer benieuwd.

Samen naar de opera

De prijsuitreiking van de quiz werd meteen gevolgd door een korte uiteenzetting van bestuurslid Alex van der Sluijs over de te verwachtenledentrip die zal plaats vinden op 19 september a.s. 7 Juni, de dag van de ledenbijeenkomst, was de laatste dag dat kon worden ingeschreven voor deze gezamenlijke trip richting Terhulpen, een plaatsje iets ten zuiden van Brussel, net boven Wavre. In de buitenlucht, met als decor het gelijknamige prachtige kasteel, gaat namelijk de opera-adaptatie “De Juwelen van Bianca Castafiore” worden opgevoerd. Het is nu al zeker dat de prima donna zich mag gaan verheugen in de belangstelling van een aantal Hergé Genootschapsleden.

Kuifje, Hergé en beeldvorming Arabieren

Afbeeldingsresultaat voor tom van der geugtenInmiddels was het hoog tijd geworden een begin te gaan maken met de worskshop van Tom van der Geugten. De laatste jaren wordt de Hergédag opgesierd met dit soort bijeenkomsten met de hoofdredacteur van ons lijfblad Duizend Bommen als spreekstalmeester dan wel gespreksleider. Dit keer had Tom als onderwerp de beeldvorming van Kuifje in Arabisch sprekende landen. Het onderwerp zal naar verluidt 3 artikelen gaan omvatten in ons verenigingsblad DB. Het begon allemaal redelijk rustig. In het eerste – reeds verschenen – artikel door Ziad Bentahar wordt een overzicht gegeven van het gebruik van het Arabische schrift door Hergé. In de vroege albums is dat een volledige fantasiecalligrafie. Daar is dus geen enkele betekenis aan te ontlenen. De Arabische geschriften in De Krab, Zwarte Goud en zelfs Cokes zijn niet correct. Bij herdrukken is dit euvel door Hergé hersteld. U kunt er alles over lezen in  DB nummer 45. Het tweede artikel – dat nog moet verschijnen – werd door de hoofdredacteur, geïllustreerd met dia’s, die alvast aan de leden werden getoond. Het ligt in het verlengde van de fantasie-teksten. Het Arabisch-sprekende gedeelte van de wereld omvat een uitgestrekt gebied. Van het westen van Marokko tot bijvoorbeeld het oosten van Egypte wordt  praktisch dezelfde voertaal gebruikt en is de enige godsdienst de Islam. Hergé zal daardoor gedacht hebben dat ook de cultuurelementen eenzelfde signatuur zouden hebben. Een misvatting zoals Van der Geugten in dia-voorbeelden liet zien. Kort samengevat kwam het er op neer dat bijvoorbeeld moskeeën in Marokko, Libië en Egypte er onderling totaal  verschillend uitzien! Bij het interpreteren van woestijnlandschappen met een stadssilhouet op de achtergrond bewandelde Hergé toch een wat simpele weg. Wat witte blokjes en koepeltjes en ter bekroning een moskeetoren, en dat was het dan. Natuurlijk werd bij scenes binnen de steden veel nauwkeuriger met de werkelijkheid omgegaan. Toch hier en daar een  ietwat slordige behandeling van de realiteit; dat zijn wij van de Kuifje-tekenaar niet gewend.

Vuurwerk

Tot zover kabbelde de lezing redelijk rustig voort. Het niet verwachte vuurwerk kwam aan het einde. Naar aanleiding van een aantal voorbeelden uit met name Cokes in Voorraad liet Tom zien dat Hergé met bepaalde zaken de Quizmaster Luc Turkenburg met winnaar Jan Aarnout Boer Arabieren tot in het diepst van hun ziel beledigde. Was er in het recente verleden een constante discussie over racisme in Congo en nu dan ook in Kuifje in Amerika, over de beeldvorming die Hergé zijn lezers t.a.v. van de bevolking van het Arabisch schiereiland voorschotelt is ook het nodige af te dingen. Dat hij zich daarbij tevens nog wel eens schuldig maakt aan racisme zal waarschijnlijk, zoals ook in die andere albums, onbewust zijn gebeurd. Het voert te ver om die voorbeelden hier aan te geven, u kunt erover lezen in één van de volgende nummers van Duizend Bommen. De stellingen van Tom brachten echter de nodige beroering in de zaal teweeg. Een toehoorder kwam  tot de slotsom dat als het allemaal echt zo erg was, men zich beter druk had kunnen maken over het hertekenen van plaatjes in Cokes dan de neushoornscene in Congo en de zwarte nanny in Amerika. Botte beledigingen moesten volgens iemand anders wellicht toch wat meer genuanceerd worden, vooral gezien het feit dat ze geuit werden door een woedende Haddock. Immers, de tekst op de keper beschouwd zou nooit en te nimmer op die manier worden geuit door Kuifje zelf. Een opmerking die hier en daar in de zaal op enige bijval kon rekenen. Dat neemt echter niet weg dat het wèl in de Kuifjesboeken staat afgedrukt en kinderen de nuance nauwelijks zullen herkennen of kunnen inschatten. Ik denk dat Tom van der Geugten met het aansnijden van deze problematiek voor nieuw vuurwerk in Kuifjeland heeft gezorgd!!

Tot besluit

Tom sloot af met de verzuchting dat het binnen de Kuifjeverhalen wellicht allemaal nogal meeviel, maar de interpretatie in bijvoorbeeld het boekje “De Reisnotities van Kuifje” en dan met name het deeltje Egypte, was hem een doorn in het oog. Het moet gezegd worden: die boekjes zijn niet van de hand van Hergé. Wel geïllustreerd met Kuifje-afbeeldingen, maar toch. Al met al heeft de hoofdredacteur van DB zijn toehoorders toch weer een aardige “eye-opener” bezorgd. Arabische scenes zullen nooit meer probleemloos aan het oog voorbijglijden, en zullen voortaan kunnen rekenen op een kritische  beschouwing.

Inmiddels was de dag alweer ver over het middaguur gevorderd. Veel leden vertrokken en het restant verzamelde zich beneden aan de bar voor de alweer traditioneel afsluitende ledenborrel. Dat het gesprek in hoofdzaak wederom over “dè” rechtzaak ging is natuurlijk begrijpelijk. Het was een passend einde aan een in ieder opzicht weer zeer geslaagde ledendag. Komt u volgend jaar ook?

Foto’s: Redactie 

* De Quiz

Op deze Kuifjedag mocht Luc Turkenburg dit keer (weer) de quiz maken. Luc heeft deze quiz al vaker gemaakt, hetgeen impliceert dat hij het vragenspel dus ook net zovele keren gewonnen heeft. Luc gaf ter overweging een aantal suggesties waar het HG-bestuur zich van harte bij aansluit. Luc schrijft onder meer:

Tijdens de laatste Hergé quiz was het aantal deelnemers aan de lage kant. Dat was jammer, want quizmaster Theo Lensen had er heel wat uurtjes ingestoken om er een leuke, interessante quiz van te maken. En dat hebben veel mensen dus gemist. Toen ik rond de kerst aan de nieuwe quiz voor het evenement van 2015 begon, heb ik me een paar dingen afgevraagd. Hoe kunnen we meer mensen voor de quiz interesseren en hoe kan ik het aantal juiste antwoorden flink laten toenemen om op het eind toch maar één winnaar over te houden? Als je 25 vragen stelt en de winnaar heeft er 14 goed en de tweede plaats heeft er 12 goed, dan zullen de meeste deelnemers denken dat die kenners er maar weinig van afweten. Ik zie liever dat de winnaar er 24 goed heeft en de nummer 2 bijvoorbeeld 23! Ik ben de quiz dus wat gaan vereenvoudigen. Strips: ja. Andere boeken, films, etc.: nee. Kuifje albums: ja. Quick en Flupke, Lea & Leo en Jo, Suus en Jokko: nee. Diverse talen: nee, alleen Nederlands! 20 of 30 vragen? Om toch enige schifting te krijgen worden het er tegen de 30! “Plaatjes kijken en het lezen van de Nederlandse Kuifje-albums”, dat is het thema van de Kuifje Quiz 2015. Ik hoop met deze veranderingen een wat ruimere opkomst voor de quiz op 7 juni te kunnen bewerkstelligen!!

 

Ook leuk voor jou?