Michel Serres 1930-2019

door rogerklaassen

door Roger Klaassen

Afgelopen zaterdag overleed de Franse filosoof en Kuifje-kenner Michel Serres. Hij was onder Kuifje-volgers bekend van enkele boeken en artikelen over Hergé en Kuifje.

Serres studeerde af als filosoof. Zijn onderzoeksgebied: rationaliteit en vooruitgang in de wetenschap en de gevolgen daarvan. Speciale aandacht had de communicatie en de vrije toegang tot informatie. Maar af en toe nam hij gelukkig een Kuifje-album ter hand.

Hij schreef diverse artikelen over Kuifje, bouwde een vriendschap op met Hergé en werkte mee aan verschillende projecten voor radio en televisie. In 2000 werd een aantal van zijn artikelen over Hergé en Kuifje gebundeld in het boek ‘Hergé mon ami’. Oorspronkelijk met de ondertitel ‘Études et Portrait (Studies en Portret)’, maar deze verviel bij een heruitgave in 2016.

Edities uit 2000 en 2016

Serres kon onvermoeibaar vertellen over Kuifje – wel met zijn filosofische inslag, natuurlijk: ‘Volgens mij lijkt Kuifje op een gat in de pagina. Hij is niet-bestaand, een abstractie. Zijn hoofd is vaag, rond, als een fantoom. Een lezer steekt als het ware zijn hoofd door dit gat in de pagina en wordt zelf Kuifje en maakt deel uit van het verhaal dat Hergé vertelt. Precies zoals Haddock zich vereenzelvigt met zijn voorvader François de Haddocque wanneer hij met zijn hoofd door diens portret steekt.’

Al voor de oorlog las Serres de avonturen van Kuifje in tijdschriften (dat zou dan Coeurs Vaillants moeten zijn geweest): ‘De verhalen lieten zien hoe je je thuis kon voelen waar ook ter wereld: Zuid-Amerika, Egypte, het Middenoosten of in China. Het was zoals Jules Verne, maar dan makkelijker te begrijpen. De oorlog brak uit, en in Kuifje werd de vriendschap tussen de volkeren gevierd terwijl mensen elkaar doodden. Kuifje gaf me een wereld van vrede en vriendschap. Mijn generatie las Kuifje om zich af te sluiten en te beschermen tegen de boze buitenwereld.’

Ook bij het denken over zijn eigen dood viel Serres terug op Kuifje – met name op een scène uit ‘Het Gebroken Oor’ waar Kuifje kopje onder gaat in een rivier vol met pirañas. Serres: ‘Daar zie je hoe ik zal sterven. Op het ene plaatje zie je me nog, op het volgende plaatje zie je alleen nog wat rimpels in het water.’

Ook leuk voor jou?