Een garagevondst?

door Louis Versteeg

door Louis Versteeg (met dank aan Egon van Hoesel, Jan Aardenburg en Luc Turkenburg)

Via onze website kregen wij kortgeleden een zeer intrigerend bericht binnen waarvan het hart van iedere Kuifje liefhebber sneller zou gaan kloppen.

“Beste, In mijn garage kwam ik twee ingelijste platen tegen (aluminium?) Beiden zijn van Kuifje, de zaak zonnebloem, ik weet niet eens meer hoe lang ze daar al liggen. De platen zijn blauw/grijzig van kleur en waar de ene licht is, is de andere donker (en visa versa). Op 1 plaat kun je aflezen (nadat deze uit de lijst is gehaald): BLOEM JAN.q 27-08-1956 14:44 pagina 1 (zwart film), waarbij “Bloem” afgekapt is, dit is waarschijnlijk “Zonnebloem”. Ik ben verschillende mensen/instanties aan het aanschrijven om erachter te komen wat het precies is. Kunt u hier misschien iets meer over vertellen (ik heb ondertussen begrepen dat het waarschijnlijk printplaten zijn).”

Heel oplettende lezers herkennen deze tekst misschien, hij heeft ook een zeer kort moment ook op Marktplaats gestaan. Het gaat hier zo te zien om een garagevondst in de meest letterlijk zin van het woord. Maar, het woord garagevondst duidt vaak op een uniek en zeer waardevol object. Hadden we daar hier ook mee te maken? De speurtocht begon.

De vinder en vragensteller gaf zelf al aan dat hij het idee had dat het misschien drukplaten betrof. Van de cover van het album De Zaak Zonnebloem. En de opgestuurde foto’s leken daar inderdaad zeker op.

Aangezien onze vereniging zelf 2 maal per jaar ons lijfblad Duizend Bommen! laat drukken bij een goed bevriende drukkerij kwam onze voorzitter Luc Turkenburg op het lumineuze idee om deze drukkerij het vraagstuk eens voor te leggen. Dit resulteerde in een zeer uitgebreid antwoord van dhr. Egon van Hoesel:

“Zo te zien zijn het delen van offsetplaten. Ze zijn niet gelijk qua grootte, waardoor je kan concluderen dat ze zijn uitgesneden/geknipt. De originele platen zijn dus groter en de set heeft uit (hoogstwaarschijnlijk) 4 exemplaren bestaan voor een 4 kleuren (fullcolour) reproductie, t.w. cyaan, geel, magenta en zwart. Eén van de 2 is in ieder geval de zwartvorm geweest; dat kan je zien aan het regeltje waarop ook de datum staat vermeld (red.: BLOEM JAN.q 27-08-1956 14:44 pagina 1 (zwart film)). Een dergelijk regeltje heeft ook op de andere plaat gestaan, maar dat is er dus afgeknipt. Aan de verdeling van lichtere/donkere en volle vlakken van de 2e plaat kan ik zien dat dit de cyaan (blauw) vorm geweest moet zijn.”

Even een technisch verhaaltje tussendoor: een offsetplaat wordt vervaardigd door m.b.v. fotografie het gewenste beeld op de aluminium offsetplaat vast te leggen. Er is dus een film en die wordt belicht op de aluminium plaat, waarna deze plaat ontwikkeld wordt Vervolgens kan dan m.b.v. de plaat en inkt het beeld op papier gedrukt worden Tip: in ons volgend lijfblad Duizend Bommen! 53 verschijnt een zeer interessant artikel van de hand van Luc Turkenburg over hoe de Kuifje albums in de jaren 50 in Frankrijk werden gedrukt.

Egon besloot zijn toelichting met de volgende opmerking:

“Over de oudheid van de platen heb ik mijn twijfels. Het regeltje met datum verraad dat er dus middels een film belicht is en bij mijn weten was die techniek in 1956 nog lang niet zo ver. Ik denk dat de filmbelichter waarmee de film is belicht (bewust, of onbewust) op een verkeerde datum is gezet. Gezien het gebruik van een dergelijke film, denk ik dat de platen op z’n oudst uit midden jaren 80 tot eind jaren 90 stammen.”

Tot zover zeker al wat meer informatie. Gelukkig heeft Egon het vraagstuk ook nog even voorgelegd aan een collega die “de opkomst van de offset techniek daadwerkelijk heeft meegemaakt”. En deze collega, dhr. Jan Aardenburg, kwam met de volgende nadere toelichting:

“De film die gebruikt is komt vrijwel zeker uit 1956. Niet uit een filmbelichter zoals Egon schreef, maar gewoon uit de horizontale camera. Opname op film direct van het origineel. Die opname werd ook wel gedupliceerd om meerdere reden. Meerdere drukkerijen die het omslag drukten, bewaking van het origineel. Dat de gebruikte film uit 1956 stamt wil niet per se zeggen dat de aluminium offsetplaat ook uit die tijd stamt. De originele films werden bewaard om vele malen en jaren te gebruiken.”

Dus wat weten we tot nu toe? Het zijn offsetplaten. De platen zijn belicht met films die in 1956 gemaakt zijn. Dus vrijwel zeker voor de 1e druk van het album. Wanneer de platen gemaakt zijn? Dat is nog gissen, ergens tussen 1956 en nu. En de herkomst van de platen? Ook dat is (nog) niet vast te stellen.

Maar hiermee was het onderzoek nog niet beëindigd. Zoals al geschreven, Luc Turkenburg was echt geheel toevallig bezig met het schrijven van een artikel over hoe de Kuifje albums in de jaren 50 in Frankrijk werden gedrukt. Napratend over het huidige resultaat kon hij daarop nog een zeer waardevolle aanvulling geven:

“De Zaak Zonnebloem werd gedrukt bij Casterman in Doornik. Slechts één keer is er in december 1961 een uitstapje gemaakt naar Frankrijk, naar Imprimérie Danel in Lille. Pas in de jaren 90 wijkt men uit naar “lage lonen landen”. Maar dan wordt Casterman met vette letters geschreven. Dit gebeurt in het begin van de jaren 80. Deze platen kunnen dus alleen uit Doornik komen, of uit Lille.”

En dit is het (voorlopige) resultaat van ons speurwerk. Het zijn dus offsetplaten die ergens tussen 1956 en begin jaren 80 gemaakt en gebruikt zijn bij Casterman in Doornik, of heel misschien bij Imprimérie Danel in Lille. Eén van de platen is gebruikt voor het drukken van alle zwarte delen (bovenste afbeelding). Bij Kuifje natuurlijk nogal belangrijk, de omlijning van de figuren wordt hiermee ook gedrukt. De andere plaat is gebruikt voor het drukken van alle blauwe delen (2e afbeelding).

We kunnen de vraagsteller en vinder in ieder geval een redelijk uitgebreid antwoord geven. Maar is het daarmee een echte garagevondst? De platen zijn zeker uniek. Maar zijn ze ook waardevol? Dat is natuurlijk zeer subjectief. De eigenaar wist te melden dat de ingelijste platen nog steeds in de garage liggen omdat zijn vrouw en hij “ze niet mooi genoeg vonden om op te hangen”. Waarschijnlijk wordt daar door anderen heel anders over gedacht. En voor de goede orde: de eigenaar denkt er over na om de platen te verkopen.

Mocht u naar aanleiding van dit artikel nog aanvullende informatie of vragen hebben dan zagen wij dit natuurlijk graag naar ons verstuurd via e-mail adres info@hergegenootschap.nl Ook als u met de eigenaar in contact gebracht wil worden.

Groet, en blijf gezond!

Ook leuk voor jou?

2 commentaren

Gé Bom 3 mei 2020 - 16:23

Ter verduidelijking: dhr. Egon van Hoesel is onze drukker en dhr. Jan Aardenburg leidde de drukkerij jaren daarvoor, is tevens al jaren lid van ons genootschap.

Louis Versteeg 21 mei 2020 - 12:17

Dank je wel Gé voor deze extra aanvulling!

Comments are closed.