Voor de rechter: Peppone

door rogerklaassen

door Roger Klaassen (met dank aan Samy Herkowicz)

© Peppone, 2021

Afgelopen week begon er weer een nieuwe rechtszaak van Moulinsart vanwege een vermeende inbreuk op het auteursrecht. Christophe Tixier – werkzaam onder het pseudoniem Peppone – maakt beelden van onder andere Kuifje, zoals je hierboven ziet: een figuur helemaal volgeplakt met plaatjes uit de albums.

Je zou zeggen dat deze werkwijze de albumverkoop stimuleert, maar Moulinsart is er niet blij mee, sleept Peppone voor de rechter en eist een schadevergoeding van 200.00 euro.

De kunstenaar ging in de tegenaanval. Zoals de eerdere aangeklaagden beriep hij zich op de vrijheid van expressie, maar hij nam een ander origineel standpunt in: volgens hem is Kuifje helemaal geen oorspronkelijke creatie van Hergé! Volgens Peppone is de figuur van Kuifje gebaseerd op de figuur ‘Tintin Lutin’ van Benjamin Rabier – een jochie met een kuifje. Deze mogelijke inspiratiebron (en laten we zeggen: frappante gelijkenis) is al jaren bekend, maar bij mijn weten is dit de eerste keer dat het als juridisch argument wordt ingebracht om het auteursrecht van Hergé te betwisten. Interessant! 17 juni is de uitspraak van de rechter. Het is moeilijk te beoordelen wat de gevolgen zullen zijn als de rechter de argumentatie van Peppone volgt en Moulinsart via een soort boomerang een koekje van eigen deeg presenteert.

© Benjamin Rabier, 2021

Ik ben geen specialist op het gebied van auteursrecht, maar ik denk dat Peppone nog wel eens een punt zou kunnen hebben. In elk geval onderstreept zijn redenering het feit dat kunstenaars zich nu eenmaal laten inspireren door werken van anderen. In alle kunstvormen zijn wel voorbeelden te noemen van voortborduren op of verwijzingen naar andere werken – waar eindigt inspiratie en waar begint plagiaat?

UPDATE 1 JUNI 2021
Jan Aarnout Boer wees mij erop dat Peppone niet de primeur heeft op het argument dat Kuifje geen oorspronkelijke creatie van Hergé zou zijn. Ook in de recente rechtszaak van Moulinsart tegen Marabout bracht de aangeklaagde (Marabout) dit argument in. In het vonnis verwierp de rechtbank het argument en beschouwt de rechter Kuifje als een oorspronkelijke creatie van Hergé. Volgens de rechtbank is het binnen de kunsten een geaccepteerde praktijk dat het ene werk geïnspireerd is op een ander werk. In het geval van Kuifje wijkt Kuifje zelf te veel af van de figuur van Benjamin Rabier en heeft Hergé voldoende nieuwe elementen toegevoegd dat sprake is van een oorspronkelijke creatie – en dat Moulinsart dus in haar recht staat om een beroep te doen op het auteursrecht.

Roger Klaassen

© Peppone, 2021

Dit alles gezegd hebbende, begrijp ik ook wel waar de irritatie zit bij Moulinsart. Het gaat hier naar mijn mening om een kunstenaar met een handig businessmodel: Peppone heeft volgens het ‘volplak-recept’ heel veel beelden van bekende stripfiguren gemaakt, maar er is op zijn site weinig echt origineel werk te bespeuren. Maar ik herhaal mijn stelling maar weer eens: ook dit soort kunst laat zien dat Kuifje een iconische figuur is die voor veel mensen een inspiratie is. Je kunt dat als rechthebbenden proberen te bestrijden, maar ik denk dat het wijzer is om dat juist te omarmen.

Ook leuk voor jou?