Boekverbranding in Canada

door rogerklaassen

door Roger Klaassen (met dank aan Samy Herskowicz)

Onlangs werd bekend dat een schoolbestuur in de Canadese staat Ontario in 2019 maar liefst 4700 boeken heeft verbrand, omdat ze racistisch zouden zijn en een verkeerd beeld geven van de oorspronkelijke inwoners van Canada. Onder de boeken ook stripboeken, zoals albums van Kuifje, Asterix en Lucky Luke.

Het gaat om een Franstalig schoolbestuur waarbij 30 scholen zijn aangesloten met in totaal 10.000 leerlingen. Een comité dat bestond uit leden van de schoolraad en autochtone inwoners deden onderzoek naar jeugdboeken met daarin teksten en beelden over de ‘First Nations’, zoals de oorspronkelijke, inheemse bevolking wordt genoemd. Het resulteerde in een lijst van 155 titels die moest worden verwijderd. Een even groot aantal mocht blijven staan en een kleine 200 boeken moet nog worden geanalyseerd.

Uit ‘Het Laatste Nieuws‘ begrijpen we dat het, wat Kuifje betreft, zou gaan om ‘Kuifje in Amerika’ en ‘De Zonnetempel’. Volgens het comité zijn de boeken verbannen vanwege ‘onacceptabel taalgebruik’ (denk aan de term ‘roodhuiden’) en een ‘negatieve en beledigende voorstelling van de inheemse bevolking’.

Een boekverbranding roept natuurlijk beelden op van duistere perioden uit de geschiedenis. Het rituele sausje dat het schoolbestuur over de verandering goot maakt het mijns inziens niet veel beter: het zou volgend het schoolbestuur gaan om ‘een zuiveringsceremonie met vuur’.

De afgelopen jaren was vooral het racistische karakter van ‘Kuifje in Afrika’ in het nieuws. Via een rechtszaak in België werd geprobeerd het album te verbieden (eis afgewezen) en in Engelse uitgaven verscheen een inleidende tekst om lezers te waarschuwen.

Let op, beste lezers, hier volgt mijn mening. Het is duidelijk dat met name de eerste Kuifje-albums bol staan van vooroordelen en achterhaalde denkbeelden. Voor een groot deel is dat te verklaren door de tijd en het milieu waarin de albums zijn ontstaan – iets dat Hergé in diverse interviews ook zo heeft benoemd. Een boekverbranding lijkt me hiervoor niet de oplossing, de geschiedenis valt nu eenmaal niet uit te wissen. Een inleidende tekst in de albums om informatie te geven over het ontstaan van de albums en de denkbeelden die destijds leefden bij een groot deel van de mensen in het Westen, en met een waarschuwing aan de lezers lijkt me een goede stap. Want het lijkt me dat Hergé zijn lezers niet wilde kwetsen met zijn albums.

Ook leuk voor jou?